Mijn opa stapte in de jaren zeventig op het perron van station Sirkeci in Istanbul met niets meer dan een houten koffer en een droom. Hij zei altijd tegen me: "Zoon, de eenheid van een familie is als een porseleinen kom; zolang hij heel is, houdt hij ons allemaal bij elkaar, maar zodra er een barst in komt, valt hij in duizend stukjes." Hij reisde dagenlang in een overvolle trein naar Nederland, zijn hele wereld verpakt in dat dunne multiplex.
Nu ik zelf verder heb geleerd en met academische ogen naar de wereld kijk, vertaal ik zijn eenvoudige plattelandswijsheid vaak naar de kwetsbaarheid van onze democratie. Voor mij is die democratie als een glazen vaas: prachtig en transparant, maar als ze eenmaal breekt, snijden de scherven in de handen van iedereen die herstel probeert af te dwingen.
Terwijl ik hier in Ede naar het nieuws kijk over de arrestatie en het megaproces tegen Ekrem İmamoğlu in Istanbul, voel ik hoe die scherven tot diep in onze eigen gemeenschap snijden. İmamoğlu is voor velen het symbool van hoop. Maar in Turkije is het rechtssysteem gecorrumpeerd tot een politiek instrument; beschuldigingen zijn het standaardlabel geworden om een electoraal gevaarlijke tegenstander juridisch buitenspel te zetten. Het is een cynisch spel: wie de macht heeft, bepaalt wie de dief is.
Met het oog op de actualiteit van mei 2026 is dit drama in een stroomversnelling geraakt. De golven van arrestaties die het net rondom de gemeente Istanbul sluiten, bewijzen hoe ver de zittende macht wil gaan om İmamoğlu definitief te breken.
Maar laten we niet alleen arrogant naar Ankara wijzen. Ook in Nederland zie ik exact dezelfde totalitaire reflexen ontstaan. Ik zie hoe een partij als D66 een verstikkende morele meetlat hanteert. Zodra burgers of politici buiten de gevestigde kaders denken — zoals de miljoenen kiezers die stemmen voor het rechtse, nationale geluid van Geert Wilders — worden zij direct weggezet als 'anti-democratisch' of 'onverlicht'. Dat is een gevaarlijk pad. Hoewel harde woorden bij een stevig debat horen, is de scheidslijn tussen passie en uitsluiting flinterdun. Als je de oppositie dehumaniseert als vijanden van de rechtsstaat, leg je de loper uit voor totalitarisme. Of dat nu gebeurt met een Turks wetboek in de hand of met een Nederlands moreel vingertje, het resultaat is hetzelfde: de dialoog sterft.
Deze politieke strijd splijt inmiddels families dwars door midden, waar in Nederland ze zich ook bevinden. Het is een pijnlijk beeld geworden: broers die niet meer bij elkaar op de koffie komen en vaders en zonen die geforceerd zwijgen tijdens het Suikerfeest omdat één verkeerd woord de hele familie opblaast. We importeren een buitenlands conflict dat de huiskamers op de Veluwe onleefbaar maakt, omdat de politiek van 'thuis' belangrijker is geworden dan de banden van het bloed.
En dan zijn er de religieuze belangen. Ik zie parallellen tussen de streng-religieuze krachten die Turkije verstikken en de invloed van confessionele partijen zoals de SGP hier in de regio, die kritiek op het dogma vaak als een directe aanval zien. We moeten waarschuwen: zodra religieuze dogma’s of puur eigenbelang de wet gaan dicteren, verliest de burger zijn vrijheid. De scheiding tussen kerk en staat is geen luxe, maar een absolute noodzaak.
Atatürk begreep dit als geen ander. Hij wist dat een land alleen kan overleven als het de rede boven het dogma plaatst en de rechtsstaat boven de persoon. İmamoğlu probeert die fakkel brandend te houden, zelfs vanuit de cel. Laten wij in Nederland niet dezelfde fout maken door elkaar de maat te nemen vanuit een ivoren toren van morele superioriteit.
Democratie is niet het zwijgen opleggen van de ander, maar het verdragen van het ongemak dat die ander bestaat. Koester die kom, bescherm de vaas, want als ze eenmaal breken, blijven we overal met lege handen achter.
Mehmet
Reactie plaatsen
Reacties
Erdogan #1