Politiek toneelspel: De rechts-christelijke macht is verzekerd

Gefeliciteerd, pluche-minnend Ede. De missie is geslaagd: er zijn verkiezingen geweest, het toneelstuk is opgevoerd en de uitkomst is precies wat de zittende macht al lang en breed in de agenda had staan. Terwijl het stof van de stembussen neerdaalt, zien we de vertrouwde gezichten de buit alweer verdelen. Het "kartel" heeft de rijen gesloten, de poet wordt onderverdeeld, en de burger? Die mag de komende vier jaar weer stilletjes vanaf de zijlijn toekijken hoe de gevestigde orde zichzelf in het zadel houdt.

De kiezer heeft gesproken, of in ieder geval een deel daarvan. Men koos massaal voor GemeenteBelangen, en als beloning voor dat "vertrouwen" krijgt Ede een coalitie die verdacht veel lijkt op de vorige. In dit politieke steekspel is de VVD binnengehaald als de nieuwe wisselspeler, een directe ruil voor de geslachtofferde idealen van GroenLinks-PvdA. Waar de linkse progressiviteit het veld moest ruimen, mag de VVD nu de nodige rechtse accenten aanbrengen.

Het resultaat is een college met een extra scheutje rechts-conservatisme. Met de SGP die dankzij twee restzetels naar een monsterlijke negen zetels is geklommen, is het christelijke feestje in de raadszaal compleet. Ondertussen blijft de ChristenUnie onverstoorbaar op het pluche zitten, alsof er nooit een vuiltje aan de lucht is geweest. De "vernieuwing" waar de kiezer op hoopte, is hiermee effectief ingeruild voor een behoudend blok dat de macht stevig heeft afgegrendeld.

Monstercoalitie in Ede dicteert, oppositie faalt, kiezer betaalt.

Het politieke schouwspel in de Edese raadzaal bood gisteravond een onthutsend kijkje in de nieuwe machtsverhoudingen. Ruben van Druiten (Burgerbelangen) doorzag het spel feilloos en legde de vinger op de zere plek: met een monstercoalitie van 26 van de 39 zetels dicteert de arrogantie van de macht simpelweg de wet. In een raad waar elk echt debat gisteravond pijnlijk ontbrak, doorzag hij dat deze numerieke overmacht fungeert als een vrijbrief voor een eenzijdige koers. Hij wees er indirect op dat coalitie en oppositie de afgelopen jaren zelden van de vooraf uitgestippelde paden zijn afgeweken.

Deze verstikkende omvang van het nieuwe blok werd door Robin Bongers-Karmaoui (GroenLinks-PvdA) aangevuld en pijnlijk blootgelegd met een Haagse vergelijking: landelijk zou deze overmacht neerkomen op een kabinet van meer dan 100 zetels. Terwijl Sam Elfvering  (D66) opvallend stil bleef en slechts constateerde dat een dergelijk gebrek aan progressiviteit sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer is voorgekomen, probeerde informateur Jan Jacob van Dijk de kou uit de lucht te nemen door de ChristenUnie plotseling als 'progressief' te bestempelen.

Tegenover deze analyses stond de opmerkelijke houding van Huibert van Silfhout (FVD). Hij toonde gisteravond waar zijn werkelijke kwaliteiten lijken te liggen: een talent voor politieke kruiperij dat zijn tweede plek op de kieslijst direct verklaart. In plaats van de macht te controleren, wierp Van Silfhout zich op als de ongevraagde pleitbezorger van de SGP; hij vond dat die partij zichzelf schromelijk tekort deed met slechts één wethouder. Het was een curieuze vorm van bezorgdheid voor een oppositielid, die blijkbaar meer begaan is met de personeelsbezetting van het pluche dan met het bieden van inhoudelijk weerwerk.

De conclusie voor de Edese inwoner is echter hard: de burger moet niet klagen. Wie stemt op de gevestigde orde, krijgt de gevestigde orde. Dat betekent dat de plannen voor nieuwe AZC’s en de bijbehorende overlast gewoon volgens schema worden uitgerold. De klagende burger die op 18 maart nog met het rode potlood in de hand stond, heeft hiermee zijn eigen lot bezegeld. Men kiest er immers zelf voor.

Van Dijk erkende bedeesd dat politieke hoogmoed uiteindelijk door de kiezer wordt afgestraft, maar schoof de controlerende taak opmerkelijk genoeg door naar de zijlijn. Volgens hem bieden kritische blogs zoals EdeDorp, Edese Vos en de Edese Wolven voldoende tegenwicht aan de macht van het college. Het was een antwoord dat de formele oppositie definitief in de schaduw zette; alsof de echte democratische controle niet langer in de raadszaal thuishoort, maar aan de toetsenborden van bloggers.

De intelligente stijl van vader Jacob

Terwijl de Edese Wolven tevreden toekijken hoe de koers naar rechts afbuigt, blijft de vraag hangen: voor wie zitten ze er eigenlijk? De macht is veiliggesteld, de poppetjes staan op de juiste plek, en de burger mag weer gaan slapen. Tot over vier jaar, als we dit hele toneelstukje weer opnieuw opvoeren. Toch moet gezegd worden dat informateur Jan Jacob van Dijk in dit hele proces kundig en rustig opereert. Met zijn prettige persoonlijkheid en intelligente stijl van werken dwingt hij, zelfs in dit cynische politieke landschap, respect af.

Het is echter jammer dat het de burger is die straks de prijs betaalt: hij krijgt te maken met hogere lasten, ademt meer fijnstof in van de biomassacentrale en ziet zijn eigen leefomgeving stap voor stap onveiliger worden. Zo blijft het politieke toneelstuk een keurige vertoning, terwijl de rauwe werkelijkheid buiten de raadszaal gewoon haar koers vervolgt.