Laten we eerlijk zijn: wij van de Edese Wolven zijn de laatsten die klagen over een sterk rechts en conservatief geluid in onze gemeente. Een krachtige vuist in het raadhuis is precies wat Ede nodig heeft. Maar er is een groot verschil tussen winnen op eigen kracht en winnen door een scheefgegroeid rekensommetje. De manier waarop de SGP bij de laatste verkiezingen niet één, maar twee restzetels binnensleepte, roept grote vragen op over de eerlijkheid van ons systeem. Je kunt nog zo’n voorstander zijn van de inhoud, maar als het systeem de grootste partijen kunstmatig opblaast terwijl de rest met lege handen achterblijft, dan schuurt dat aan de fundamenten van onze lokale democratie.
In grote gemeenten zoals Ede, waar de raad 39 zetels telt, zorgt het d'Hondt-systeem voor een verdeling die de grootste partijen bevoordeelt. Bij de meest recente verkiezingen bleek dit pijnlijk duidelijk toen de SGP niet één, maar twee restzetels binnenhaalde. Wij van de Edese Wolven vinden dit een absurde uitkomst die de stem van de kiezer scheef trekt.
Het is voor de gemiddelde burger niet te bevatten dat een partij die al de grootste is, door een technisch rekensommetje nog eens twee extra zetels krijgt. Dit gebeurt omdat in Ede de methode van de grootste gemiddelden wordt gebruikt. Na het verdelen van de volle zetels wordt gekeken welke partij het hoogste gemiddelde overhoudt voor de volgende zetel. Omdat de SGP met bijna twaalfduizend stemmen een enorme voorsprong heeft, bleef hun gemiddelde zelfs na het toewijzen van de eerste restzetel hoog genoeg om ook de volgende zetel op te eisen.
Zonder deze bevoordeling van de grootste partij hadden de zetels heel anders over het raadhuis verdeeld kunnen zijn. De partijen die het dichtst bij een extra restzetel zaten, waren de ChristenUnie en D66. De SGP haalde bijna twaalfduizend stemmen en steeg door de restzetels naar negen zetels, terwijl de ChristenUnie met ruim zesduizend stemmen juist zakte naar vier zetels en D66 stabiel bleef op vier zetels met ruim vijfduizend stemmen. In een eerlijker systeem, waarbij elke partij maximaal één restzetel kan krijgen zoals in kleinere gemeenten, had de SGP een van haar restzetels waarschijnlijk moeten afstaan aan een van deze partijen.
Nu verdwenen die zetels in de zak van de grootste partij, terwijl de ChristenUnie juist een historisch verlies van twee zetels moest incasseren. Dit systeem is ooit bedacht om versplintering tegen te gaan en coalities stabieler te maken, maar in Ede voelt het vooral als een manier om de macht bij de grote blokken te houden. Terwijl de SGP hun winst maximaliseert met deze extra zetels, staan partijen die net buiten de boot vallen machteloos. Het resultaat is een raad die wiskundig klopt, maar democratisch schuurt. Voor ons is het duidelijk dat een systeem waarin één partij twee restzetels kan incasseren terwijl anderen met lege handen achterblijven, aan vervanging toe is.
-Mark