Je moet wel een heel bijzonder soort masochist zijn om de gemeenteraadsvergadering van Ede te gaan volgen. Gisteren was het weer zover: de begroting 2026-2030 stond op het menu. Omdat een mens overdag ook gewoon moet overleven, hebben we die hele hap achteraf moeten terugkijken. Wat een onmetelijke, absurde lengte. Na acht uur non-stop drama en een gortdroge financiële wurggreep snakten we vooral naar een hele sterke borrel. Dit is immers de allereerste begroting van dit kakelverse college en de toon is direct gezet.
De spits werd gisteren afgebeten door de grootste oppositiepartij. Robin Bongers-Karmoui van PRO trapte af en liet direct zien hoe ze er daar in de bankjes instaan. Want rammelen doet die begroting. Tekorten van zo'n 10 miljoen euro per jaar houd je natuurlijk nooit lang vol. Maar wat is de voorgestelde oplossing van de oppositie? Robin Bongers-Karmoui (ex-GroenLinks) begon direct te klagen over winkels in de binnenstad waar de deuren wijd openstaan terwijl de verwarming voluit loeit. Er is volgens hem nog meer beleid en regelgeving nodig om dit aan te pakken. Ja hoor, daar hebben we de dwingelandij van het oude GroenLinks direct weer terug. Alsof de ondernemers in het Edese centrum nog niet genoeg regeltjes aan hun broek hebben hangen.
En alsof dat nog niet genoeg was, merkte deze zelfde Robin Bongers-Karmoui doodleuk op dat Ede 'bijzonder lage woonlasten' heeft. Zijn briljante logica? Dan kunnen de inkomsten van de gemeente wel meegroeien door de belastingen flink omhoog te schroeven. Wow. Dan sta je als politicus echt zo ontzettend ver van de gewone man af. Terwijl de Edenaar kromligt om de dagelijkse boodschappen en de energierekening te betalen, ziet deze PRO-fractievoorzitter een relatief lage OZB blijkbaar gewoon als een vrijbrief om de burger nog wat extra uit te knijpen.
Als tweede mocht de SGP aanschuiven. Gerrit Flier nam het woord en tot onze grote verbazing kwamen daar ineens de Edese wolven ter sprake. Terwijl hij liep te bomen over de bestedingen bij Blauw Geel '55, kon hij het niet laten om ons te noemen. Blijkbaar leest die SGP-fractie hier braafjes mee op onze website. Jongens, leuk dat jullie fan zijn, maar focus je liever op die rammelende begroting in plaats van op onze roedel.
Als derde was het de beurt aan Henk Righolt van GemeenteBelangen. Hij gaf vooral aan ontzettend blij te zijn met nog meer geld naar evenementen. Hoe kan het ook anders met zijn achtergrond in de horeca en de amusementsindustrie? Prioriteiten stellen in tijden van miljoentekorten is blijkbaar een rekbaar begrip als je eigen hobby's worden gesubsidieerd. Terwijl de gemeente afkoerst op gitzwarte cijfers, vieren we in Ede blijkbaar vrolijk feest op kosten van de burger.
Daar sprak Sam Elfvering van D66 dan weer schande van. Hij trok fel van leer tegen die miljoen euro extra die wordt uitgetrokken voor dit soort feesten en partijen. En een punt had hij daar zeker, want smijten met geld dat er niet is, blijft een slechte hobby. Behalve als het om de PRIDE gaat natuurlijk, maar goed: dat kost praktisch niks, dus dat snappen we ergens ook wel weer.
Over die PRIDE gesproken: daar vond Leendert Houweling van het CDA dan weer wat van. Hij maakte zich vooral druk over het feit dat de mensen er op de Ede PRIDE 'te schaars gekleed' bij zouden lopen. Tja, het blijven natuurlijk onverbeterlijke fatsoensrakkers daar bij de Christendemocraten. Terwijl de financiële toekomst van de hele gemeente in de hens staat, maakt de fractievoorzitter van het CDA zich serieus druk over hoeveel textiel er op straat te zien is. Prioriteiten, Leendert, prioriteiten!
Gelukkig bracht Huibert van Silfhout van Forum voor Democratie het debat weer terug naar de essentie. Hij begon over de Gelderse Vallei en onze lokale identiteit. De grote vraag die hij de zaal in slingerde: doen we het hier nou eigenlijk nog voor de mensen die daadwerkelijk in Ede wonen, of voeren we hier braaf plannen uit die in Den Haag zijn bedacht? Hij hekelde de almaar oplopende lasten voor de burger. Een verfrissend geluid tussen alle ambtelijke prietpraat, want de gewone Edenaar wordt inderdaad linksom of rechtsom financieel uitgekleed!
En toen mocht Arie Barendrecht van de ChristenUnie zijn opwachting maken. Hij trok de bekende zalvende plaatjes uit de kast en pleitte vurig voor de invoering van een 'generatietoets'. Klinkt natuurlijk fantastisch leuk op papier: bij elk raadsvoorstel even checken wat de effecten op de lange termijn zijn voor de toekomstige generaties. Die vlieger ging echter niet zover op. Het leverde hem namelijk direct een vlijmscherpe interruptie op van Ruben van Druiten van Burgerbelangen. Die vroeg zich hardop af hoe de ChristenUnie zelf eigenlijk aankijkt tegen deze specifieke begroting waarin de tekorten onder hun eigen toeziend oog steeds verder oplopen. Want tja, praten over de toekomst is makkelijk, maar als je nu al de boel financieel in de soep laat lopen, laat je die volgende generatie vooral achter met een gigantische schuld.
Daarna was het de beurt aan Ruben van Druiten zelf. Hij beklom de kansel om zijn onversneden Fortuynistische visie te delen, en we moeten hem één ding nageven: hij deed het als enige volledig uit zijn hoofd, zonder braaf van een papiertje te prevelen. En de boodschap? Het is vijf voor twaalf. Volgens de voorman van Burgerbelangen is alles simpelweg slechter geworden. De woningnood explodeert, de immigratie dendert door, en het landelijke gebrek aan harde keuzes gaat ons in Ede bakken met ellende opleveren: meer daklozen en meer criminaliteit.
Zijn analyse van de Edese financiën was overigens een metaforisch hoogstandje. Hij vergeleek de begroting met een blonde vrouw aan zijn zijde met een enorm gat in haar hand. Gekleed in dure ringen en zeulend met peperdure handtasjes. Een prachtig plaatje voor het oog, maar wel eentje met een prijskaartje waardoor je huishoudboekje thuis direct in de rode cijfers stort. En met zo'n destructief uitgavenpatroon kom je thuis natuurlijk nooit weg, maar in de Edese politiek smeren ze het gewoon uit over de komende vier jaar.
Als klap op de vuurpijl hoorden we ook Bart Omlo (alias de babbelaar) van de VVD nog. Waar de rest van de zaal zich grote zorgen maakt over de naderende financiële afgrond, wist deze politieke optimist er toch weer een positieve draai aan te geven. Waarom? Omdat de lokale lasten volgens hem niet omhoog gaan. Nou Bart, gefeliciteerd met deze prachtige papieren werkelijkheid. Dat de gemeente ondertussen de reserves tot de bodem plundert en met gitzwarte tekorten kampt, poetsen we met een mooi praatje blijkbaar zo weer weg.
En als absolute uitsmijter kregen we nog een partij die de realiteit volledig uit het oog was verloren: Mariëlle van Enckevort van de Partij voor de Dieren. Terwijl we hier praten over gitzwarte cijfers en een dreigend bankroet, vond zij het een fantastisch moment om te pleiten voor 'eetbaar groen' in de wijk. Alsof de hardwerkende Edenaar die zijn energierekening niet meer kan betalen straks gezellig bessen gaat plukken in het plantsoen om te overleven.
Maar waar ze de plank echt missloeg, was haar gejank over de 'extreme denkbeelden van burgers' in de samenleving. Dat schoot Ruben van Druiten als voorvechter van het vrije woord natuurlijk direct in het verkeerde keelgat. Hij diende haar direct van repliek en wees Mariëlle van Enckevort er fijntjes op dat heel veel Edenaren de opvattingen van de Partij voor de Dieren zelf behoorlijk extreem vinden. Volgens Van Druiten is het absoluut niet aan de politiek om te gaan bepalen wat wel of niet een extreem denkbeeld is. En dat onderschrijven wij als Edese Wolven natuurlijk volledig. Zodra politici op de stoel van de gedachtepolitie gaan zitten, is het einde zoek. We hebben landelijk immers al gezien hoe partijen als D66 in het verleden probeerden om de PVV te verbieden. Op dat soort totalitaire dwingelandij zitten we in de Edese raad in elk geval niet te wachten.
Ondanks de wat technische details en alle gortdroge cijfers was het debat, denk ik, voor de leek uiteindelijk best goed te volgen. De grote vraag blijft natuurlijk: wie kijkt hier nu eigenlijk naar, behalve een handjevol politieke junkies en wijzelf? Mocht je de behoefte voelen om de volledige acht uur aan politiek theater alsnog terug te zien, wensen we je in elk geval heel veel succes. Ondertussen maken wij ons hier langzaam maar zeker klaar voor de vrijdagmiddagborrel.