Er was op 24 september eigenlijk maar één onderwerp dat er echt toe deed in de Edese raadszaal: de jeugdzorg. Het was een redelijk matte avond met weinig interrupties waarin raadsleden braaf hun voorbereide tekstjes stonden voor te lezen. Maar wat iedereen die avond leek te vergeten en niemand hardop durfde te noemen, verbaasde ons nog het meest. De raad deed alsof er wat te kiezen viel, maar de realiteit is dat de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg gemeenten simpelweg dwingt om samen te werken in een Jeugdregio en een gezamenlijke visie op te stellen. Geen enkele individuele gemeenteraad kan roepen: "Wij doen niet mee." Dat is bij wet verboden. Het hele debat ging dus puur over de vorm, maar kritische noten daarover bleven nagenoeg uit. Men tekende braaf bij het kruisje.
Technische haperingen en de groepsapp
In het kader van ‘de lokale democratie toegankelijk maken voor iedereen’ liet de praktijk gisteravond nogal te wensen over. Alsof de verplichte kost van een raadsvergadering nog niet taai genoeg is, bleek de officiële livestream op de gemeentelijke website in geen velden of wegen te bekennen. Of het nou een technische storing was of dat er simpelweg niet werd uitgezonden: de digitale deur van het gemeentehuis bleef voor de burger potdicht.
Gelukkig hebben we de onderlinge groepsapp van ons collectief De Wolven nog om de democratische leemte op te vullen. Mehmet appte al snel de nodige opheldering: EdeTV heet tegenwoordig immers XON en die blijken dit soort spektakels ook gewoon online uit te zenden. Dankzij die gouden tip wist Mark via een snelle zoekopdracht op Google de uitzending van XON te vinden, om zo op zijn Mac alles live te kunnen volgen. Conclusie van de avond: de lokale politiek is best toegankelijk, mits je beschikt over een digitaal netwerk en een spoedcursus online spoorzoeken.
De avond van de 'jonkies'
Wat opviel, en wat ons stiekem best vrolijk maakte is dat de meeste partijen massaal hun 'jonkies' inzetten. Slim, en gezien het onderwerp jeugdzorg ook volkomen logisch. De politiek in Ede lijkt hipper dan ooit te worden, en het jonge talent deed het goed. Neem Femke Schaak (VVD), die schaakte als een grootmeester en hield haar maidenspeech. Ze gaf aan dat ze het levende bewijs was van persoonlijke betrokkenheid. Van de jongerenraad naar het raadslidmaatschap, omdat het perspectief van jongeren vaak onderbelicht blijft. Ze gaf aan niet alle wijsheid in pacht te hebben en er vooral te zijn om te luisteren. Een slimme tante en een goede toevoeging in de Edese raad. Ook fractievolger Evelijn Zandberg van de Christenunie, die werkzaam is in de jeugdzorg, adviseerde om concrete doelen te stellen voor wachttijden. Zij nam sowieso een erg prominente rol in tijdens de hele avond en liet zien dat fractievolgers in de raad ook het verschil kunnen maken.
Leuk detail was een mini-debatje waarin Richard Hoogland (D66) de directe vraag stelde: "Bent u het ermee eens?" Het nuchtere antwoord van Evelijn Zandberg, de jeugdige fractievolger van de Christenunie, was heerlijk kort en krachtig: "Nee, ik ben het er niet mee eens." Kijk, dat is duidelijke taal. Daar kunnen de ervaren rotten in de raad nog wat van leren. Dit belooft wat voor de toekomst!
De nestor prikt de zaal wakker
En toen was daar ineens Ruben van Druiten (BurgerBelangen). De oude nestor van de raad debatteerde hier al ver voordat de jonkies in de zaal überhaupt in volzinnen konden praten, en dat merkte je aan alles. Hij deed alles uit zijn hoofd. Geen papier, geen voorgelezen tekst, maar pure passie. Hij prikte de zaal direct luid en duidelijk wakker en zorgde voor een van de weinige echte momenten van dynamiek.
Van Druiten hield de raad een gitzwarte maar realistische spiegel voor. Ja, jongeren zijn tegenwoordig met de hele wereld verbonden, maar ze blokkeren elkaar zodra er een conflict is. Tegelijkertijd erkende hij dat de jeugd van nu het vele malen zwaarder heeft dan hij vroeger. "Ze mogen niet meer spelen, kunnen geen kind meer zijn, kleuters moeten al presteren en er ligt niks voor hen in het verschiet," sprak hij somber. Een starterswoning kost zes ton, de sociale zekerheid wordt verder uitgehold en AI pakt hun toekomstige banen af. Hij voegde er eerlijk aan toe dat hij als jongere in deze tijd waarschijnlijk depressief zou zijn, maar tegelijkertijd alles weg zou lachen. Ja, zo kennen we Ruben van Druiten. Eerlijk en herkenbaar.
Dit vlijmscherpe betoog leverde direct een paar van de zeldzame interrupties van de avond op. Onder andere van Evelijn Zandberg, Marije Komdeur (CDA), en van Richard Hoogland (D66) die opmerkte dat Van Druiten (BurgerBelangen) in elk geval nooit door AI vervangen zou kunnen worden. Was het een compliment of een subtiele steek? We weten het niet, maar de nestor nam het liefelijk en met een glimlach in ontvangst. Of deze regiovisie iets gaat veranderen? Van Druiten gelooft er niks van. Ja, het kost de overheid minder geld, maar de jongeren schieten er niks mee op.
Scherpe analyses en jonge ambitie in de raad
De nieuwe fractievoorzitter Huibert van Silfhout (Forum voor Democratie) legde direct de vinger op de zere plek met een haarscherpe analyse: we verzuipen onder de druk van de wachtlijsten, en toch zien we 'schaalvergroting' als de magische oplossing. „We doen maar wat”, concludeerde hij, waarmee hij liet zien verder te kijken dan menigeen. SGP woordvoerder Johan van Eckeveld ontkende dit niet eens, maar bracht wel een ander terecht punt in: als we simpelweg blijven doen wat we altijd deden, weten we ook precies wat we krijgen. En zo is het maar net; de enige weg is vooruit.
Toen mocht wethouder Bram van Beek (ChristenUnie) het gaan uitleggen. Hij kwam met een anekdote over een probleemjongere voor wie een andere school de oplossing bleek, en een jongere die van woonplek wisselde. Zijn conclusie? "Er is weinig voor nodig om je anders te voelen in deze maatschappij." Een vaag en abstract verhaal waar je als raad uiteindelijk heel weinig mee kon, behalve akkoord tekenen.
Er waait een hippe, jonge wind door de raad, maar de realiteit is weerbarstig. De nestor waarschuwde al nuchter dat de problemen simpelweg blijven bestaan. Of deze jonge generatie politici echt opgewassen is tegen de bureaucratische hulpverlening en de harde praktijk, zal de toekomst moeten uitwijzen. Wij blijven het voor jullie volgen.