We hebben de goudvis jarenlang zwaar beledigd. "Je hebt het geheugen van een goudvis," zeiden we tegen de partner die de verjaardag was vergeten. Maar wat blijkt? De gemiddelde Carassius auratus onthoudt dingen tot wel vijf maanden. Dat is een schokkende ontdekking, vooral als je het vergelijkt met de gemiddelde kiezer.
De parallel is pijnlijk. Geef een goudvis een schokje bij het blauwe steentje, en hij zwemt de rest van het kwartaal braaf naar het rode steentje. Hij leert. Hij begrijpt dat zijn leefwereld, ofwel dat glazen bakkie van dertig liter afhankelijk is van zijn keuzes. De vis kiest voor overleving, voor schoon water, voor dat vlokje voer dat op tijd valt.
En dan hebben we de kiezer. Die heeft een geheugen dat precies zes maanden standhoudt: de tijd tussen de verkiezingsbelofte en het moment dat de eerste bezuiniging op de mat valt. Waar de goudvis na één keer snappen dat het blauwe steentje nergens naar smaakt, zwemt de kiezer elke vier jaar met een rotvaart terug naar precies hetzelfde blauwe steentje, in de hoop dat het dit keer naar biefstuk smaakt.
De goudvis is een pragmaticus. Hij geeft om zijn kom. Hij maakt rationele keuzes op basis van ervaring. De kiezer daarentegen stemt op een glanzende folder, krijgt vervolgens troebel water en een tekort aan zuurstof, en roept dan verbaasd: "Hè, hoe kan dat nou?"
Misschien moeten we de rollen omdraaien. Zet de goudvis in het stemhokje en laat de kiezer in de kom. De vis zal waarschijnlijk sneller doorhebben welke partij daadwerkelijk de filter verschoont. En de kiezer? Die is na drie rondjes zwemmen toch alweer vergeten dat hij ooit ontevreden was.
-Mark