De Haagse politiek functioneert steeds vaker als een gesloten ecosysteem waarin de logica van het landsbestuur heeft plaatsgemaakt voor de wetten van de electorale marketing. De naderende begrotingsbehandeling in Den Haag legt dit mechanisme pijnlijk bloot. Vanuit een puur constructief oogpunt zouden partijen als PRO en de PVV concrete programmatische winst kunnen boeken voor hun kiezers door mee te onderhandelen. De politieke realiteit dicteert echter een destructievere logica: het laten stranden van een D66-begroting is strategisch slimmer, gemener en electoraal rendabeler. In dit krachtenveld staat de inhoud al lang niet meer centraal; politieke profilering is het hoogste goed geworden.
Dit mechanisme wordt niet alleen gedreven door cynisme in de fractiekamers, maar reikt tot diep in het stemhokje. De kiezer beloont compromissen zelden. Een partij die toegeeft aan D66 om een begroting te redden, loopt het risico bij de volgende verkiezingen genadeloos te worden afgestraft door de eigen achterban, die dat ziet als ideologische verwatering. Profilering en harde oppositie leveren simpelweg meer stemmen op dan constructief meebesturen. Wat onder de streep overblijft, is echter een onbestuurbaar land waarin noodzakelijke hervormingen vastlopen in politieke patstellingen.
De ironie is dat deze onbestuurbaarheid rechtstreeks wordt veroorzaakt door de politieke partijen zelf. Door bij voorbaat andere partijen uit te sluiten en te weigeren op de inhoud te letten, slopen ze het fundament van de Nederlandse overlegdemocratie. De dynamiek rondom uitsluiting toont hierbij een opmerkelijke dubbele moraal. PRO viel er destijds scherp over dat ze bij voorbaat werden uitgesloten door de VVD, maar hanteert nu met exact hetzelfde gemak een veto richting de PVV. In die zin krijgt D66, namelijk de partij die zelf de morele verhevenheid en uitsluiting tot kunst heeft verheven een koekje van eigen deeg. Het spel wordt nu tegen hen gespeeld, maar de prijs voor dit politieke theater wordt uiteindelijk betaald door het land.
Bij grote meerderheden, zoals in de gemeenteraad van Ede, is dit destructieve scenario gelukkig niet van toepassing. Met een stevige coalitie van 26 van de 39 zetels is er lokaal genoeg stabiele basis om wel meters te maken. Om die bestuurbaarheid en de politieke gezondheid te waarborgen, is het voor de Edese politiek vooral zaak om inhoudelijk overleg te blijven voeren, geen partijen bij voorbaat uit te sluiten en absoluut niet het Haagse voorbeeld te volgen
Kwaliteitsjournalistiek van De Edese Wolven
Naast onze vaste dosis satire publiceren wij incidenteel opinierende, hoogwaardige redactionele artikelen. Vanuit onze journalistieke en politieke achtergrond houden we Ede scherp, met een duidelijke mening, gratis en voor iedereen toegankelijk.