‘Weet je wat het is? Mijn vrouw en ik worden er gelukkig van om andere mensen te helpen.’ Het klinkt prachtig. Het is de ultieme feelgood-zin voor aan de borreltafel na de wekelijkse repetitieavond. Yuko Boss, of voor intimi Juko de Vries hoorde het onlangs en zijn hart maakte een sprongetje. Hij besloot er een hele column aan te wijden. Een warm bad van altruïsme, naastenliefde en dromen over een mooiere samenleving.
Heel sympathiek, Juko. Maar ondertussen brandt de keet.
Het contrast in de column is pijnlijk tastbaar. Eerst schetst De Vries de rauwe realiteit in de gemeente Ede: boeren die kapotlopen tegen verstikkende regelgeving, ondernemers die slapeloze nachten hebben door starre banken, en een samenleving die de richting volledig kwijt is. Dit zijn de mensen die het fundament van onze Edese gemeenschap vormen. Zij zitten niet te wachten op een spirituele koerswijziging; zij vechten voor hun voortbestaan.
En wat is het antwoord dat de column biedt op deze existentiële crises? Een geleende tegeltjeswijsheid. Een zinnetje van een ander, dat als een magische pleister op een gapende wond wordt geplakt. "Wat als iedereen er zo in zou staan?" droomt De Vries hardop. Nou, Juko, dan hebben die boeren nog steeds geen vergunning, zijn die banken nog steeds even kil, en lost de bureaucratie zich echt niet op in een wolk van spontane vriendelijkheid.
Het is makkelijk praten met een hapje en een drankje in de hand. Dit soort abstracte morele praatjes voelt heel goed voor de spreker en de schrijver, maar het ruikt vooral naar passiviteit. Het is altruïsme als lifestyle-accessoire. De Vries claimt hiermee het morele gelijk, maar schuift de daadwerkelijke verantwoordelijkheid door naar het individu "Probeer het maar eens," daagt hij de lezer uit. Alsof de crisis in de agrarische sector of de verharding in de Edese politiek simpelweg te wijten is aan een gebrek aan 'zin' om elkaar te helpen.
We kopen niets voor mooie woorden die andermans harde realiteit moeten maskeren. De problemen in Ede vragen niet om dromers die in zichzelf keren en hopen dat de wereld "lichter" wordt. Ze vragen om concrete actie, om politieke moed, en om het durven benoemen van de systeemfouten die onze ondernemers klemzetten.
Laten we stoppen met het romantiseren van de borreltafel-filosofie. De wereld verandert niet omdat we gelukkig worden van een mooie zin. De wereld verandert pas als we stoppen met praten, de handen uit de mouwen steken en de systemen aanpakken die de menselijkheid juist in de weg zitten. En dat doet soms pijn. Dat lost zich niet op met een lied en een glas bier.